Yoka’s boekenrubriek

 

Onderstaande boekbesprekingen zijn geschreven door Yoka Stek, levenspartner van René Janssen en part-time medewerkster van TranslateIt.nl.

 

Uit onze nog altijd gestaag groeiende bibliotheek van inmiddels bijna 2.000 boeken bespreekt zij op deze pagina’s regelmatig zowel nieuwe als oudere titels.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De laatste middagen met Teresa – Juan Marsé

 

Liefde maakt blind en als dat ergens duidelijk wordt, is het wel in dit boek. Een prachtig liefdesverhaal over een onmogelijke liefde, waarbij ikzelf in ieder geval hoopte dat het onmogelijke  mogelijk kon worden. Het in Barcelona spelende boek handelt over de liefde tussen Manolo en Teresa. Manolo is een arme jongen die oprecht lijkt te willen ontsnappen uit het leven dat hij leidt. Hij is een kruimeldief, een mooie jongen die iedereen voor zich in weet te palmen.

 

En Teresa, geboren in een rijk milieu, die niets liever wil dan de mensen uit het arbeidersmilieu begrijpen en deel te nemen aan de revolutie die alles zal veranderen. Twee tegenpolen die elkaar zo aantrekken. Teresa is een naïef meisje die een held ziet in de arbeidersjongen die ze ontmoet, die alleen maar goede bedoelingen ziet en nog te jong is om het echte leven te doorgronden. Ze ziet het arbeidersleven als puur en romantisch en begrijpt niets van de zwaarte ervan. Manolo ziet eindelijk een kans om te ontsnappen aan een leven van armoede en bedrog.

 

Waar ik hem in het begin doortrapt vond en alleen maar uit op zijn eigen gewin, kreeg ik later een zwak voor hem en gunde ik hem kansen. Wat het boek interessant maakt, is dat het zich afspeelt in een tijd waarin Franco heerste. Een tijd waarin arme mensen uit het zuiden naar Barcelona trokken voor werk en waarin het leven voor deze mensen vooral triest en grijs was. Zowel het leven in het arbeidersmilieu als het leven van de gegoede burgerij worden duidelijk beschreven, je krijgt een goed beeld van het leven in die tijd. Elk hoofdstuk begint met een gedicht of een spreuk waarvan sommige vertaald zijn en sommige in de oorspronkelijke taal zijn opgenomen.

 

Prachtige spreuken waarbij het jammer zou zijn om ze niet de aandacht te geven die ze verdienen. Kijk, de tijd breekt aan om duiven los te laten midden op de pleinen met standbeeld. Ons uur is gekomen. Elk moment kunnen de klokken gaan luiden (Jaime Gil de Biedma). Een prachtige inleiding van een hoofdstuk waarin je wordt meegesleurd in eigen emoties die afwisselen tussen begrip, afkeer en vertedering. Afkeer wat betreft de ingenomenheid van Manolo, die op bepaalde momenten alleen maar aan zichzelf denkt. Begrip omdat hij misschien ook weinig anders kan.

 

En vertedering vanwege een ontluikende liefde die op bepaalde momenten alleen maar om gevoelens draait, waarbij Manolo en Teresa zich afsluiten van de rest van de wereld. 

 

Yoka Stek

 

 

Peter Manseau – De bibliotheek van onvervulde dromen

 

Peter Manseau – De bibliotheek van onvervulde dromen

 

Een boek met zo’n prachtige titel schept hoge verwachtingen, en  wat mij betreft worden deze ook helemaal waargemaakt. De lezer krijgt een kijk op de Joodse geschiedenis, de pogroms, de droom van een beter leven, met als gevolg een bibliotheek vol onvervulde dromen.In het boek lopen eigenlijk twee verhalen door elkaar heen, waarin allerlei toevalligheden voor een verrassend einde zorgen.  Het boek begint met het verhaal van een (naamloze) katholieke jongen uit Boston, die in het boek de functie van verteller heeft. Zoekend naar werk  komt hij terecht bij een Joodse culturele organisatie die boeken uit de hele wereld verzamelt. De jongen komt via deze organisatie in aanraking met een meisje, dat zijn hulp vraagt bij de vertaling van Jiddische brieven van haar grootmoeder.

 

Deze brieven blijken later van groot belang in het contact met Itsik Malpesj, met wie hij ook in aanraking komt door zijn werkzaamheden  bij de Joodse organisatie. De tweede en belangrijkste verhaallijn draait helemaal om deze Itsik, die volgens  eigen zeggen de laatste Jiddische dichter in Amerika is. Itsik geeft de vertaler zijn memoires, om te vertalen. Langzamerhand ontvouwt zich het levensverhaal van Itsik, een meeslepend verhaal vol toevalligheden die als een rode draad door het boek lopen. Itsik, wiens leven lijkt te draaien om de publicatie van zijn gedichten, komt via allerlei omzwervingen uiteindelijk in New York terecht. Hier vinden bijzondere ontmoetingen plaats met mensen die hij kent uit zijn verleden. Al deze personen spelen een rol bij zijn pogingen om zijn gedichten gepubliceerd te krijgen.

 

Deze voorbestemming speelt een grote rol in het boek, alle personen lijken met elkaar verbonden door het lot. Het boek geeft een boeiende kijk op de onderlinge verschillen tussen Joden, verschillen die bijvoorbeeld ook in de door hen gebruikte taal (Hebreeuws of Jiddisch) tot uitdrukking komen. Het is een fantasierijk geschreven boek dat me regelmatig kippenvel gaf omdat ik zo bij de hoofdpersoon betrokken was. De bibliotheek van onvervulde dromen is kortom een prachtige debuutroman van een schrijver die volgens mij het verhalen vertellen in zijn bloed heeft.

 

Yoka Stek

 

Günter Grass – De blikken trommel

 

Günter Grass – De blikken trommel

 

Een geweldig boek vol humor en absurde, surrealistische verhalen. Oskar, een jongen die zijn geboorte al bewust meemaakt en dat ook weet na te vertellen, besluit op zijn derde niet meer te groeien. Hij heeft geen zin in allerlei onderzoeken die hij zal krijgen omdat hij niet meer groeit. Daarom besluit hij van de trap te vallen zodat dat als oorzaak van zijn groeistop kan worden beschouwd. Oskar gaat schreeuwen wanneer iemand zijn trommel wil afpakken en kan hierdoor ramen laten barsten.  Een schoolcarrière ziet Oskar niet zitten en nadat hij de brillenglazen van de leerkracht heeft laten barsten, wordt dit ook niet meer van hem verwacht.  Hij besluit om te leren lezen via de vrouw van de bakker, Gretchen Scheffler. Hij pakt een boek van Raspoetin en van Goethe van de boekenplank en deze worden hem herhaaldelijk voorgelezen.  Het valt voor Oskar niet mee om de onwetende te spelen terwijl hij al kan lezen, en te blijven bedwateren zodat iedereen hem als een zieke blijft zien.

 

Oskar besluit weer te gaan groeien als zijn vermoedelijk vader Matzerath door zijn toedoen sterft.  Dit zijn enkele voorbeelden van absurde vertellingen, de waarheid gezien door Oskars ogen terwijl hij in een psychiatrische inrichting verblijft . Dit alles met op de achtergrond de opkomst en ondergang van het Derde Rijk.  Persoonlijk speelt vooral de absurditeit van de verhalen mij erg aan.

 

Yoka Stek

 

Natasha Solomons – De lijst van meneer Rosenblum

 

Natasha Solomons – De lijst van meneer Rosenblum

 

Een ontroerend boek over een Joods gezin dat voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog naar Londen vlucht. Jacob Rosenblum , zijn vrouw Sadie en hun dochtertje Elizabeth vluchten uit Berlijn, niet wetende dat het een definitief afscheid van hun familie zal zijn. Jacob krijgt bij aankomst een donkerblauwe folder met de titel:  Voor uw verblijf in Engeland: Handige informatie en nuttige adviezen voor vluchtelingen.

 

  Dit foldertje bevat alles wat je over de Engelsen moet weten. Jacob verandert zijn naam in Jack en leert de regels uit zijn hoofd. Hij wil namelijk een Engelsman worden, totaal aangepast en wil eigenlijk niets meer met zijn Joods/Duitse achtergrond te maken hebben. Zijn ultieme droom is lid worden van een golfclub, maar geen enkele club wil een Jood toelaten . Er zit voor Jack niets anders op dan zijn eigen golfterrein aan te leggen. Hij verhuist ondanks Sadie’s tegenwerpingen naar Dorset. Daar leven ze totaal langs elkaar heen. Zij leeft in het verleden, met het verdriet van het gemis van haar familie, ondertussen recepten bakkend die haar moeder voor haar in een schrift heeft opgeschreven. Ze maakt onder andere Baumtorte, gebak om je te helpen herinneren. Het wordt een cake van bijna een meter hoog, elke laag met zijn eigen herinnering, een taart ruikend naar een ondraaglijk  verdriet.

 

Jack leeft als eeuwige optimist in de toekomst, in een droom die hij voor zich ziet en waar hij niet van af te houden is. Ik vond het zowel een humoristisch als triest verhaal , over iemand die alles doet om te integreren, daarbij zijn eigen identiteit verliezend om maar geaccepteerd te worden. Daarnaast vond ik het verhaal wat oppervlakkig, omdat de Tweede Wereldoorlog en de gevolgen ervan helemaal niet terugkomen in het verhaal.

 

Yoka Stek

 

De teruggekeerden – Jason Mott

 

In De teruggekeerden kaart de schrijver een bijzonder thema aan, namelijk de terugkeer van mensen die zijn overleden. Dit is iets wat menigeen ongetwijfeld als fantasie heeft gehad na het overlijden van een dierbare. Kon ik nog maar één keer iets tegen hem zeggen, haar nog eenmaal knuffelen, nog één keer naar hem kijken.  De hoofdpersoon Jacob, de achtjarige zoon van Harold en Lucille, is in 1966 verdronken en komt 50 jaar later terug, nog steeds 8 jaar oud. Zijn ouders zijn inmiddels oud en vooral Harold vraagt zich af wat hij met Jacob aan moet.

 

Dit is zijn kind niet, want die is dood. Het boek beschrijft afwisselend het verhaal van Jacob en zijn ouders en andere personages die terugkeren uit de dood. Langzaam wordt duidelijk dat niet iedereen blij is met deze terugkeer uit de dood. Het levert onverwachte problemen op, bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting of als oude liefdes opstaan uit de dood terwijl je opnieuw getrouwd bent.  Daarnaast schijnt het verschil tussen de levenden en teruggekeerden heel duidelijk te zijn, al wordt in het boek niet beschreven waar  je dit aan kunt zien.

 

 Het boek deed me soms denken aan “Stad der blinden”  van José Saramago.  Een bijzonder boek, met een thema dat je stil doet staan bij het leven nu en het leven dat er zou zijn als dierbaren opeens terug zouden komen.